CIMIC tunjang kejayaan Op Fajar! Bukti kemampuan PASKAL lindungi kepentingan Malaysia

Kejayaan Op Fajar dalam melindungi kapal dan kepentingan Malaysia di perairan antarabangsa menjadi antara pengalaman yang dikongsikan dalam usaha memperlihatkan peranan Angkatan Tentera Malaysia (ATM) kepada masyarakat menerusi Civil-Military Cooperation (CIMIC).

Pengalaman itu dikongsikan Pegawai Memerintah KD Sri Semporna, Kepten (Kept) Mohd Maznan Mohd Said TLDM, menerusi Podcast Edisi Khas CIMIC oleh Kementerian Pertahanan (MINDEF), termasuk penglibatannya dalam Op Fajar 8 yang menyaksikan tujuh lanun Somalia berjaya ditawan selepas menyerang kapal dagang Malaysia MT Bunga Laurel.

Perkongsian berkenaan turut memperlihatkan bagaimana kerjasama antara ATM, komuniti maritim dan pihak industri menjadi sebahagian daripada usaha memperkukuh kefahaman serta kepercayaan masyarakat terhadap peranan pasukan keselamatan negara.

Kept Mohd Maznan Mohd Said TLDM dalam OMM Podcast edisi khas ‘Melindungi Rakyat Malaysia di Perairan Somalia’.

Op Fajar lindungi kapal MISC

Mengulas sejarah operasi itu, Kept Mohd Maznan berkata Op Fajar 1 bermula pada 2009 susulan penawanan kapal MT Bunga Melati Dua dan MT Bunga Melati Lima milik Malaysia International Shipping Corporation (MISC) oleh lanun Somalia.

Selepas kedua-dua kapal diperoleh semula, kerajaan dengan kerjasama ATM mengambil langkah menghantar kapal TLDM ke kawasan berisiko tinggi bagi memberikan kawalan keselamatan dan perlindungan kepada kapal MISC yang melalui Teluk Aden.

Operasi berkenaan diteruskan menerusi Op Fajar 2 dan 3.

Pada Op Fajar 4, Bunga Mas Lima diserahkan kepada TLDM sebagai Kapal Auksiliari (KA), selain menjadi platform penempatan pasukan pelindung keselamatan yang terdiri daripada PASKAL, Grup Gerak Khas (GGK), PASKAU, pasukan udara Rajawali serta anggota perubatan Markas ATM.

Tambah beliau, kapal yang melalui Teluk Aden mempunyai laluan alternatif, namun laluan lebih jauh mengambil masa lebih lama dan meningkatkan kos.

Mengimbas kembali kejadian MT Bunga Laurel, Kept Mohd Maznan berkata insiden itu berlaku ketika penugasan pasukannya sebenarnya sudah tamat.

Ketika itu, beliau sudah membawa anggota kembali ke Bunga Mas Lima, manakala Bunga Laurel bersama sebuah lagi kapal meneruskan pelayaran ke pelabuhan yang ditetapkan dan dipercayai menuju Singapura.

“Kejadian berlaku pada jam 6 petang, lebih kurang 7.20 petang, kapten kapal menggunakan komunikasi kapal, telah menghubungi Bunga Mas Lima dan menyatakan bot laju, bersama lebih 8 orang mengejar dan menaiki kapal Bunga Laurel.

“Bunga Laurel cuba meningkatkan kelajuan, namun bot terbabit berjaya mengejar dan menaiki kapal,” kongsi beliau.

Menerima maklumat itu, Kept Mohd Maznan menghubungi kapten Bunga Laurel dan meminta kapal berkenaan kembali ke arahnya secepat mungkin, sebelum Bunga Mas Lima bergerak menuju ke lokasi.

Pasukan Bravo PASKAL sedang menaiki MT Bunga Laurel.

Hasil soal siasat terhadap seorang lanun yang ditawan kemudian mendedahkan kumpulan itu sudah berada di laut selama kira-kira tujuh hingga lapan hari.

Kept Mohd Maznan berkata, kebanyakan lanun terbabit tidak fasih berbahasa Inggeris dan hanya mampu memberikan jawapan ringkas ketika berkomunikasi.

Tujuh lanun ditawan, 11 lagi di bot induk

Dalam operasi itu, pasukan pelindung keselamatan berjaya menawan tujuh lanun Somalia yang menaiki MT Bunga Laurel menggunakan bot skiff.

Pada masa sama, pesawat Fennec memaklumkan kewujudan sebuah bot induk berhampiran kawasan kejadian.

Pada pagi 21 Januari 2011, anggota operasi Pasukan Bravo PASKAL memerhati kapal induk milik lanun Somalia.

Kept Mohd Maznan kemudian memberikan kebenaran kepada pesawat berkenaan untuk melepaskan tembakan terhadap bot induk itu bagi menghalangnya daripada menghampiri Bunga Laurel.

“Hasil soal siasat, dia kata ada lagi 11 orang di bot induk,” katanya.

Pemeriksaan susulan dilakukan pada keesokan harinya dalam lingkungan kira-kira 20 batu daripada radius kejadian, namun bot induk itu tidak ditemui.

Lanun Somalia yang menyerah diri. Gambar diambil dari KA Bunga Mas 5.

Tembakan perlindungan untuk anggota PASKAL

Mengulas mengenai tembakan yang dilepaskan ketika pasukan gempur menghampiri Bunga Laurel, Kept Mohd Maznan berkata tindakan itu bertujuan memberikan perlindungan kepada anggota yang menaiki kapal.

“Benda yang saya terpaksa buat, tembakan itu sebagai tembakan perlindungan. 10 anggota saya, dua biji bot, tim gempur yang naik bot nak naik ke kapal. Kalau saya tak beri tembakan perlindungan, saya risau ada lanun di luar akan tembak anggota saya,” katanya.

Jelas beliau, tindakan itu dibuat selepas pegawai MISC melalui komunikasi dengan pasukan memberikan kebenaran untuk mengambil tindakan yang diperlukan, dengan syarat bahagian hadapan kapal tidak ditembak.

Ini kerana Bunga  Laurel membawa bahan kimia yang ama berbahaya dan bakal mencetuskan insiden yang lebih besar sekiranya berlaku kebakaran.

Arahan serang berubah kepada tindakan menawan

Kept Mohd Maznan turut menjelaskan keputusan pasukannya ketika berdepan lanun yang menaiki Bunga Laurel.

Menurut beliau, arahan awal kepada pasukan serangan adalah untuk menembak mati, namun keputusan dibuat berdasarkan keadaan semasa ketika operasi berlangsung.

Beliau berkata, apabila mendapati lanun terbabit tidak bersenjata dan ada yang mengangkat tangan, beliau memilih untuk menahan mereka berbanding melepaskan tembakan maut.

“Bagi saya, tak perlu untuk tembak mati… dari segi kemanusiaan, kenapa nak tembak mati kalau boleh tawan?” katanya.

Beliau berkata, penggunaan kekerasan tetap tertakluk kepada peraturan operasi (ROE), termasuk bagi mempertahankan diri, anggota pasukan serta aset yang dilindungi.

Kept Mohd Maznan berkata, keputusan operasi itu turut dibuat dengan mengambil kira arahan dan kepercayaan yang diberikan kepadanya oleh pihak atasan.

Kapal tangki kimia MISC, MT Bunga Laurel (3EYR7), pada pagi 21 Januari 2011 selepas operasi menyelamat.

Ancaman lanun berlaku hampir setiap hari

Sementara itu, Kept Mohd Maznan turut mendedahkan ancaman lanun di Teluk Aden bukan berlaku sekali-sekala, malah cubaan bot mencurigakan menghampiri kapal berlaku hampir setiap hari ketika operasi pengiring dilaksanakan.

“Di sana lanun adalah satu bisnes,” ujarnya.

Beliau menjelaskan, sebahagian lanun terbabit dipercayai terdiri daripada nelayan Somalia yang menyewa senjata untuk melakukan kegiatan berkenaan.

Senjata termasuk pistol, AK-47 dan peluru turut dirampas daripada kumpulan itu.

Senjata Kalashnikov dan Tokarev TT-33 serta peluru milik lanun Somalia yang dirampas.

Jelas beliau, lanun yang berjaya menawan kapal akan membawanya kembali ke Somalia sebelum menyerahkan kapal berkenaan kepada warlords di darat.

Warlords terbabit kemudiannya akan menuntut wang tebusan daripada syarikat atau negara yang terlibat, dengan jumlahnya boleh mencecah jutaan dolar.

Kapal yang berjaya ditawan kemudiannya diserahkan kepada pihak tertentu di daratan, manakala wang tebusan yang diminta boleh mencecah jutaan ringgit.

Lanun Somalia tidak boleh didakwa di Malaysia!

Namun, kejayaan menawan tujuh lanun itu turut berdepan cabaran apabila tiba di peringkat pendakwaan.

Kept Mohd Maznan berkata, pihak Timbalan Pendakwa Raya (DPP) memaklumkan Malaysia ketika itu tidak mempunyai undang-undang yang boleh digunakan untuk mendakwa mereka kerana kejadian berlaku di luar negara dan di luar bidang kuasa Malaysia.

Keadaan itu turut berkait dengan status Bunga Laurel yang berdaftar di Panama, manakala anak kapalnya terdiri daripada warga Filipina.

Lanun yang ditangkap dibawa ke Hospital Tengku Ampuan Rahimah, Klang untuk pemeriksaan perubatan dan siasatan forensik.

MISC pula hanya menyewa kapal tersebut untuk membawa kargo ke Singapura.

Beliau berkata, proses berkenaan mengambil masa kira-kira lima tahun untuk diselesaikan.

Pertahanan maritim perlukan aset mencukupi

Selain itu, beliau turut menyatakan PASKAL tidak menjalankan rondaan rutin di laut kerana tugas itu dilaksanakan TLDM bersama agensi lain termasuk Agensi Penguatkuasaan Maritim Malaysia (APMM), Polis Marin dan Jabatan Laut.

Beliau mengingatkan masyarakat supaya tidak memandang ringan keluasan kawasan maritim yang perlu dipertahankan negara.

“Kadang-kadang kita lupa, kita duduk di darat tapi kita lupakan laut. Sebenarnya keluasan laut adalah dua kali ganda daripada keluasan daratan yang kita ada,” katanya.

Menurut beliau, kerajaan perlu mempertimbangkan peruntukan lebih besar kepada TLDM dan ATM bagi memastikan aset mencukupi dapat disediakan untuk melaksanakan tugas dengan lebih berkesan.

Beliau turut menyentuh cabaran di kawasan seperti Selat Melaka dan Laut Sulu di Sabah yang berhampiran sempadan negara lain.

Pentingnya CIMIC bina hubungan bersama orang awam

Dalam konteks CIMIC, Kept Mohd Maznan berkata hubungan antara ATM dengan komuniti maritim turut dibina menerusi Inisiatif Bertanya Khabar (IBK) ketika rondaan.

Melalui pendekatan itu, anggota TLDM akan singgah di pulau atau kawasan penempatan untuk bertemu penduduk dan ketua kampung, selain mendapatkan maklumat berkaitan bot nelayan asing atau aktiviti mencurigakan.

Program Jiwa Murni turut dilaksanakan melalui khidmat perubatan dan pergigian kepada penduduk, termasuk ketika Hari Terbuka TLDM.

Beliau berkata, hubungan dengan komuniti perlu dibina secara berterusan walaupun berlaku pertukaran anggota.

Kerjasama turut dijalinkan dengan komuniti industri maritim apabila kru MISC ditauliahkan ke dalam Pasukan Simpanan Sukarela TLDM (PSSTLDM) dan menjalani latihan bersama anggota tentera.

Kept Mohd Maznan turut menyebut Kepten Nazri, yang ketika itu CEO Kapal Bunga Mas Lima, sebagai antara individu yang banyak membantu beliau ketika Op Fajar 8. Kapten Nazri kini memegang jawatan Pegawai Memerintah KD Sri Manjung.

Kejayaan operasi beri keyakinan kepada industri

Kept Mohd Maznan turut berkongsi pengalaman ketika menghadiri majlis penghargaan selepas operasi apabila seorang wakil pengurusan MISC memaklumkan bahawa kejayaan menyelamatkan Bunga Laurel bukan sekadar berkaitan nilai kargo bernilai jutaan ringgit.

Sebaliknya, ia turut menyentuh soal kedaulatan negara serta keyakinan komuniti perniagaan terhadap keupayaan Malaysia melindungi kepentingan mereka.

Menurut beliau, kejayaan operasi itu turut berpotensi meningkatkan keyakinan rakyat dan pelabur asing terhadap MISC serta memberi kesan kepada aspek risiko dan insurans.

Situasi biasa semasa Op Fajar. Kapal Tentera Laut Diraja Malaysia (TLDM), KA Bunga Mas 5 (digelar “Grey Ghost” oleh EUNAVFOR), mengiringi kapal MISC Malaysia di perairan berisiko.

Beliau melihat kejayaan Op Fajar sebagai bukti kemampuan Malaysia melindungi kepentingannya walaupun operasi dilaksanakan di perairan antarabangsa.

Pengalaman PASKAL diangkat ke layar perak

Pengalaman tersebut kemudiannya turut menjadi antara kisah yang diketengahkan dalam filem PASKAL, yang memaparkan operasi serta peranan pasukan khas laut berkenaan.

Kept Mohd Maznan berkata, idea menghasilkan filem berkaitan PASKAL mula dibincangkan oleh kepimpinan TLDM sekitar 2014 sebelum kerjasama dengan sebuah syarikat produksi direalisasikan.

Menerusi kerjasama itu, TLDM menyediakan aset serta kepakaran operasi, manakala syarikat produksi berkenaan mengendalikan aspek pembikinan filem.

Kept Mohd Maznan bergambar bersama Namron ketika penggambaran filem PASKAL di Lumut, Perak.

Menurutnya, filem berkenaan membantu memperkenalkan TLDM dan PASKAL kepada masyarakat, selain meningkatkan minat terhadap kerjaya dalam pasukan berkenaan.

Mengakhiri perkongsian, Kept Mohd Maznan menegaskan bahawa kerjasama antara agensi dan masyarakat penting dalam memastikan keselamatan negara terus diperkukuh.

“Kita tak boleh hidup bersendirian. Kita kena bersama antara agensi, sama juga dengan orang awam di luar sana,” katanya.

Beliau berkata, tanpa sokongan dan maklumat daripada masyarakat, pasukan keselamatan akan berdepan kesukaran mendapatkan gambaran sebenar mengenai keadaan di lapangan.

Pada masa sama, beliau berharap masyarakat memahami tugas anggota ATM dan tidak mudah membuat penilaian negatif secara menyeluruh terhadap pasukan keselamatan hanya disebabkan kesilapan kecil yang berlaku.