Sebab ini PETRONAS ditubuhkan pada 1974! KRI imbau formula Malaysia hadapi krisis global

Penubuhan Petroliam Nasional Berhad (PETRONAS) pada 1974 bukan sekadar langkah menubuhkan sebuah syarikat minyak nasional, sebaliknya lahir daripada keperluan Malaysia menghadapi krisis tenaga dunia yang ketika itu menggegarkan ekonomi global.

Lebih lima dekad kemudian, Khazanah Research Institute (KRI) berpandangan pengalaman tersebut wajar dijadikan panduan ketika dunia sekali lagi berdepan ketidaktentuan geopolitik yang berpotensi mengganggu bekalan tenaga, makanan dan rantaian bekalan global.

Dalam artikelnya bertajuk Turning Turbulence into Opportunity: How Malaysia Can Thrive in an Age of Uncertainty, Penyelidik Bersekutu KRI, Dr. Nur Fareza Mustapha berkata, kerajaan perlu melihat krisis semasa bukan sekadar sebagai cabaran yang memerlukan bantuan jangka pendek, tetapi peluang untuk melaksanakan pembaharuan dasar yang mampu mengukuhkan daya tahan negara bagi tempoh yang lebih panjang.

Foto: Janaan AI

Menurut beliau, konflik di Asia Barat ketika ini bukan hanya memberi kesan kepada bekalan minyak mentah atau gas asli cecair (LNG), malah berisiko mengganggu keseluruhan sistem yang menyokong kehidupan harian rakyat.

Katanya, gangguan terhadap bekalan tenaga akan memberi kesan langsung kepada sektor pertanian, pengeluaran makanan, logistik, pengangkutan barangan keperluan serta akhirnya meningkatkan kos sara hidup dan menjejaskan kesejahteraan isi rumah.

“Bagi merangka tindak balas dasar terhadap krisis semasa, keutamaan perlu diberikan kepada inisiatif yang mampu meningkatkan kualiti hidup isi rumah Malaysia serta produktiviti syarikat tempatan,” katanya.

Mengimbau sejarah, Dr. Nur Fareza berkata dunia pernah melalui situasi hampir sama pada 1973 apabila negara-negara Arab anggota Pertubuhan Negara Pengeksport Petroleum (OPEC) mengenakan embargo minyak terhadap Amerika Syarikat dan beberapa negara yang menyokong Israel dalam Perang Arab-Israel.

Tindakan itu menyebabkan harga minyak melonjak hampir empat kali ganda dalam tempoh kurang tiga bulan, daripada AS$2.90 setong sebelum embargo kepada AS$11.65 setong pada Januari 1974.

Walaupun embargo ditamatkan pada Mac tahun yang sama, harga minyak kekal tinggi dan mencetuskan inflasi, peningkatan pengangguran serta kelembapan pertumbuhan ekonomi di banyak negara maju.

Malaysia turut menerima tempias apabila harga makanan import meningkat lebih 37 peratus pada 1974, sekali gus menyebabkan keseluruhan harga import negara melonjak 41 peratus.

Pada masa sama, harga bahan api, baja dan bahan kimia yang digunakan dalam pengeluaran makanan domestik meningkat dengan ketara sehingga menjejaskan sektor pertanian.

Kesannya, pertumbuhan ekonomi Malaysia merosot kepada 3.5 peratus pada 1975 berbanding purata 8.4 peratus setahun bagi tempoh 1971 hingga 1974.

Menurut beliau, keadaan dunia ketika ini mempunyai persamaan dengan apa yang berlaku lebih 50 tahun lalu.

Beliau menjelaskan penutupan berpanjangan Selat Hormuz yang menjadi laluan kira-kira 20 peratus perdagangan minyak dan LNG dunia, selain serangan terhadap kemudahan tenaga, menimbulkan kebimbangan bahawa gangguan bekalan global mungkin berlarutan walaupun konflik berjaya diselesaikan.

Tambah beliau, perubahan dalam sistem perdagangan dunia termasuk usaha mengurangkan kebergantungan kepada dolar Amerika Syarikat dalam urus niaga antarabangsa juga berpotensi mengubah landskap ekonomi global seperti yang berlaku selepas krisis pada era 1970-an.

Justeru beliau berkata, krisis terdahulu menawarkan pengajaran penting tentang bagaimana Malaysia berjaya mengambil keputusan strategik yang memberi manfaat kepada negara sehingga hari ini.

Antara langkah paling signifikan ialah penggubalan Akta Pembangunan Petroleum 1974 yang membawa kepada penubuhan PETRONAS.

Melalui akta tersebut, PETRONAS diberikan hak eksklusif untuk meneroka dan mengeksploitasi sumber petroleum di darat serta luar pesisir negara, sekali gus memperkukuh kedaulatan Malaysia terhadap sumber asli strategiknya.

Foto: Janaan AI

Menurut Dr. Nur Fareza, langkah itu membuka laluan kepada PETRONAS berkembang sebagai syarikat minyak nasional yang kemudian menjadi antara penyumbang terbesar kepada hasil negara dan pembangunan ekonomi Malaysia.

Selain penubuhan PETRONAS, kerajaan ketika itu turut memperkenalkan Rancangan Buku Hijau pada Disember 1974 bagi meningkatkan pengeluaran makanan ketika negara berdepan kekurangan bekalan.

Rancangan tersebut memberi penekanan kepada penggunaan tanah untuk aktiviti pertanian, meningkatkan pengeluaran tanaman makanan serta membantu menambah pendapatan masyarakat luar bandar.

Beliau berkata, kedua-dua langkah itu membuktikan bahawa krisis boleh menjadi titik perubahan kepada pembentukan dasar yang memberi impak besar kepada pembangunan negara untuk jangka panjang.

Sehubungan itu, beliau berpandangan Malaysia tidak boleh hanya bergantung kepada langkah pengurusan krisis seperti kawalan penggunaan bahan api bersubsidi semata-mata.

Sebaliknya, negara perlu melaksanakan intervensi strategik yang dapat meningkatkan keselamatan makanan, memperkukuh produktiviti firma, mengurangkan kebergantungan terhadap import serta membina ekonomi yang lebih berdaya tahan.

Tambahnya, usaha tersebut perlu dilaksanakan selari dengan aspirasi Rancangan Malaysia Ke-13 (RMK13) dan kerangka Malaysia MADANI supaya Malaysia bukan sahaja mampu mengharungi krisis semasa, malah muncul lebih kukuh apabila keadaan kembali stabil.

“Banyak pembaharuan besar sesebuah negara lahir ketika berdepan krisis. Malaysia pernah membuktikannya melalui penubuhan PETRONAS dan pelaksanaan Rancangan Buku Hijau.

“Pengajaran yang sama wajar dimanfaatkan dalam menghadapi ketidaktentuan global hari ini,” ujarnya.